Anasayfa Arıcılık Uygulamaları Balmumu Ayrıştırma

Balmumu Ayrıştırma

Balmumu sadece balarıları tarafından üretilen çok özel bir üründür. Teknik arıcılıkta kullanılan temel peteklerin hammaddesidir. Birçok alanda da ham balmumu kullanımını görüyoruz.

Ülkemiz temel petek ihtiyacının karşılanabilmesi için ise büyük miktarlarda yurtdışından ham mum temin ediliyor olması çok düşündürücü.

Diğer taraftan arıcıların depolarında yatan binlerce ton ham mum…

Belirli işletme doygunluğuna ulaşmış arıcılar, yıllık temel petek ihtiyaçlarından fazla mum ürettiklerinden fazlasını gelecek yıllarda kullanmak üzere belki de sağlıksız ortamlarda depoda bekletilir. Temel petek üreticilerinin bu ham mumları sisteme sokmak gibi bir çabalarının olmadığı da çok net görülüyor.

Çünkü;

Diyelim ki temel petek Kg. fiyatı 18 TL.

Siz ham mum vererek kg. başına temel petek işleme ücreti olarak 2 TL. ödersiniz.

Bu durumda ham mum fiyatı arıcı için 16 TL. değil midir?

Ancak fazla ham mumlarınızı temel petek üreticisine verirseniz fiyat 12 TL.’yi geçmez…

Almak bile istemezler.

Arıcıya da hak vermemek mümkün değil.

Bu tür küçük aksaklıklar, arı yetiştirici birlikleri tarafından yapılacak çalışmalarla aşılabilir ama birlikler temel petek üreticilerin bayisi tavrından ne zaman vazgeçerlerse.

Arıcılar olarak elimizdeki eski petekleri, petek parçalarını ve hasatta balları süzülen sır mumlarını ham mum haline getirmeyi bilmemiz gerekiyor.

İlk iş peteklerden mumu ayırma işlemi…

Bunun için en kolay yöntemlerden birisi güneş ısısından faydalanmak...

 

Fotoğraf: Kenan Gişan

Çevremizde çok güzel örnekler mevcut. Hem arı bakımları esnasında artan petek parçaları hem de eski-bozuk petekler camekânlı aparatlara konularak mum ayrıştırılır. Çıkan mumlar biriktirilir.

Arıcılar, arılıklarında mutlaka güneş ısısından faydalanarak mum ayrıştırılan malzemelerden edinmelidir.

Diğer metot ise geleneksel ısıtma yöntemidir.

Çiftliklerinde, arılıklarında, bahçeli evlerindeki avlularda ve evlerinin balkonlarında yapılabilecek işlemlerden bahsedeceğiz.

Mumları ayrıştırılacak eski, kırık ve iptal edilecek petekler çerçevelerden kesilerek çıkartılır. Bu işlemlerin zamanlaması aslında çok önemlidir.

Eğer iptal edilecek peteklerin içerisinde polenli gözlerde varsa mum güvesi hasarı sonrası ayrıştırılacak mum bulamayabilirsiniz.

 

 

Eritilecek mumun miktarına göre uygun büyüklükte bir kazana su konularak ısıtılır.

Bu ısıtma işlemi için LPG tüpleri kullanılabileceği gibi uygun alanlarda en güzeli kuru dal parçalarının yakılmasıdır.

Su ısındığında telis çuvalın içerisine mumu ayrıştırılacak petekler kazandan taşmayacak şekilde dolduruluyor.

 

 

Sıcak suyun etkisiyle mum, çuvaldan su yüzeyine çıkmaya başlayacaktır. Sürecin hızlandırılması için çuvalın petekler yumuşadıkça sıkıştırılması mumun daha çabuk çıkışını sağlayacaktır.

 

 

Su üzerinde kahverengi sıvı halde hafif köpük şeklinde beliren mum, uygun metal kaplarla suyun yüzeyinden alınıyor. Bu işlemleri yaparken koruyucu eldiven takılmasını tavsiye ediyoruz.

Mum eritme işlemi sürdükçe üst tabakadan mum alma işlemine devam edilecektir.

 

 

Alınan sıvı mum daha önceden hazırlanmış uygun bir kapta bulunan soğuk suya hafifçe dökülür. Soğuk suyun etkisi ile sıvı mum katılaşır.

Çok fazla döküldüğünde su ısınacağından etkili bir donma gerçekleşmeyecektir.

 

 

Bu durumlarda soğutma kabına soğuk su ilavesi yapılması mumun donmasını sağlayacaktır.

 

 

Soğutma kabında biriken mumları suyun içerisinden ellerimizle sıkarak alıyoruz ve süzülmeleri için uygun delikli sandık-sepet benzeri malzemelerin içerisinde biriktiriyoruz.

İyice sıkılan telis çuvalın mum çıkışı sonrası içinde biriken artıklar-teller daha sonra yakıt olarak kullanılmak üzere uygun bir yere dökülür.

Yurdumuzun bazı bölgelerinde özellikle Trakya’da bu artıklarında pazarlanabildiği bilgisi de ilgi çekicidir.

Tüm peteklerin eritilmesi ile ortaya çıkan mumlar ile daha önce güneş enerjisi ile ayrıştırılan mumlar miktarlarına uygun kaplarda tekrar eritilecektir.

Az miktarda olan mumu eritmek ile ilgili balkonumuzda yaptığımız basit uygulama ile devam edelim.

 

 

Bir bal tenekesi bu iş için biçilmiş kaftandır eğer mum az ise…

Isıtma işlemi ise LPG tüplerle çalışan ocaklar güzel iş görüyorlar.

 

 

Eritilecek mum çok ise büyük kazanlar daha uygun düşüyor.

Ayrıştırılmış mumlar eritilmek üzere tenekeye ya da kazanlara konulmadan kaplara 3-4 parmak su konulur.

Ayrıştırılmış mumlar tenekeye konularak ısıtılır.

Mum eritme işleminde en dikkat edilmesi gereken bölüm burasıdır.

Mutlaka başında beklenmelidir.

Erime esnasında mum devamlı karıştırılmalı ve erime bitmek üzere iken ateş gücü iyice düşürülmelidir.

Köpürme başlar başlamaz mum tenekesi-kazanı ateşten indirilmelidir.

Aynen süt kaynatır gibi…

Taşırılmamalı…

Eğer taşarsa ateşe değen mumlar alev alacaktır.

Büyük tehlike arz eden bu durum dikkate alınmalıdır.

 

 

Tam anlamıyla eriyen mum tenekesi ateş üzerinden alınır.

Kalıp olarak kullanılacak kaplar önceden hazırlanmalıdır.

Plastik kaplar bu iş için uygun olabildiği gibi büyük yayvan metal kaplarda kalıp olarak kullanılabilir.

Kaplar içerisine sıvı mum dökülmeden hafifçe ıslatılıp mum değecek yerler yapışmayı engellemek için nemlendirilir.

 

 

Islatılmış kaba yavaşça sıvı mum boşaltılır.

Bu işlemler esnasında da eldiven takmak gereklidir.

Yerlere damlama ihtimaline karşı kapların altına gazete türü atık malzemeler serilebilir.

 

 

Bir gün kapta bekleyen mumlar donacaktır.

Kalın tabakalar halinde büyük kaplara dökülen mumlar daha uzun sürelerde donduklarından dikkatlice donma durumu kontrol edilmelidir.

Donan mumlar kaplarından çıkartılacaktır.

Mumların dibinde biriken su ve ince cüruf akacağından gideri olan bir yerde kaptan çıkarılmasını tavsiye ederiz.

Kaptan çıkarılan mumların dibinde birikmiş kahverengi sert cüruflar spatula veya benzeri sert aletlerle mum çıkana kadar kazınır.

 

 

Temizlenen kehribar renkli ham mumlar değerlendirilmek üzere depoya kaldırılır.

Depoda ise mutlaka dış etkenlerden korunmak üzere şeffaf poşetlerde saklanmalıdır.

Depodaki mumlar bahar aylarında temel petek değişiminde kullanılacaktır ve arı işletmesi girdilerine katkı sağlayacaktır.